Poging van Alexander Solzjenitsyn uit 1990 om een beeld te schetsen van de toekomst van Rusland na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie (96 pagina's). Als Nobelprijswinnaar is hij geen klein denker, maar terugkijkend straalt de naïviteit van de pagina's af, met bewegingen van onderaf die alles goed moeten gaan maken.
Posts tonen met het label democratie. Alle posts tonen
Posts tonen met het label democratie. Alle posts tonen
maandag 15 mei 2023
zondag 5 maart 2017
707. Optimist in de politiek
Het boek van Alexander Pechtold (2016, 240 p.) geschreven voor de (zwevende) kiezer richting de Tweede Kamer-verkiezingen van 15 maart 2017. Nog best overtuigend ook.
maandag 19 oktober 2015
631. De democratie voorbij
Enigszins opruiend boek van Karsten en Beckman (2011, 90 pagina's).
Sterkste deel is wat mij betreft de opsomming van 13 mythen, omdat dit ontegenzeggelijke zwaktes van de democratie aan de orde stelt. Of het mythen zijn of zelfs allemaal feitelijk waar wat er staat is een andere vraag. Ik denk dat niet, de oorzaak-gevolg-conclusies zijn tamelijk kort door de bocht en democratie wordt heel makkelijk en niet altijd terecht gelijk gesteld aan de Staat.
Het libertarische alternatief dat in het tweede en derde deel wordt geschetst, stemt mij echter minder hoopvol. Ik vrees voor ongekende verschillen in rijkdom en geluk. Anders dan de schrijvers hopen is de door hun gewenste maatschappij-inrichting echter gelukkig nog ver weg.
Sterkste deel is wat mij betreft de opsomming van 13 mythen, omdat dit ontegenzeggelijke zwaktes van de democratie aan de orde stelt. Of het mythen zijn of zelfs allemaal feitelijk waar wat er staat is een andere vraag. Ik denk dat niet, de oorzaak-gevolg-conclusies zijn tamelijk kort door de bocht en democratie wordt heel makkelijk en niet altijd terecht gelijk gesteld aan de Staat.
Het libertarische alternatief dat in het tweede en derde deel wordt geschetst, stemt mij echter minder hoopvol. Ik vrees voor ongekende verschillen in rijkdom en geluk. Anders dan de schrijvers hopen is de door hun gewenste maatschappij-inrichting echter gelukkig nog ver weg.
- Mythe 1 - Iedere stem telt
- Mythe 2 - Het volk regeert in een democratie
- Mythe 3 - De meerderheid heeft gelijk
- Mythe 4 - Democratie is politiek neutraal
- Mythe 5 - Democratie leidt tot welvaart
- Mythe 6 - Democratie is nodig om de middelen in de samenleving rechtvaardig te verdelen en de zwakkeren te helpen
- Mythe 7 - Democratie is nodig om harmonieus samen te leven
- Mythe 8 - Democratie is bevorderlijk voor de gemeenschapszin
- Mythe 9 - Democratie staat gelijk aan vrijheid en tolerantie
- Mythe 10 - Democratie bevordert vrede en gaat corruptie tegen
- Mythe 11 - Wat het volk wil, dat krijgt het
- Mythe 12 - We zijn allemaal democraten
- Mythe 13 - Er is geen (beter) alternatief
zondag 31 maart 2013
480. Van afspiegelen naar afrekenen?
Studieboekje over de toekomst van de Nederlandse democratie van Rudy Andeweg & Jacques Thomassen (Leiden University Press, 2011, 122 pagina's). Toegankelijk, inzichtelijk, relevant.
Hoofdstuk 1 - Democratie in NL: niets aan de hand?
Het kloofdenken: gaapt er een steeds breder wordende kloof tussen kiezers en gekozenen, een vertrouwensbreuk, een legitimiteitscrisis?
Het kloofdenken: gaapt er een steeds breder wordende kloof tussen kiezers en gekozenen, een vertrouwensbreuk, een legitimiteitscrisis?
Wantrouwen is op zichzelf niet verkeerd: als burgers ontevreden zijn over regering of beleid, kunnen ze op een oppositiepartij stemmen.
Wantrouwen tegenover een politicus is prima. Tegenover alle politici, de politiek, is zorgelijker.
In Nederland is een royale meerderheid (70+%) tevreden over het functioneren van de democratie. Nederland is nog steeds een high trust samenleving. Jongeren zijn niet meer wantrouwend. Laag opgeleiden wel, maar nog steeds tevreden en geen dalende trend.
Is het wantrouwen door de jaren heen gelijk gebleven, maar wordt het nu als problematischer ervaren? Wat is de basis voor het geloof in de kloof?!
'De Pacificatie van 1917'
Vijf clusters van maatschappelijke uitdagingen:
1) individualisering (een geïndividualiseerde massa laat zich moeilijk afspiegelen),
2) horizontalisering van gezagsverhoudingen (het formele opleidingsniveau hoeft niet altijd samen te vallen met het daadwerkelijk behaalde niveau aan kennis en cognatieve vaardigheden; geen vanzelfsprekend automatisch respect),
3) globalisering (2/3 BNP uit im- en export),
4) multiculturalisering (1/5 allochtoon; 2% Turks, 2/3 Marokkaans),
5) mediatisering (centralisatie media-aanbod; toename toegenomen concurrentie en groeiende wederzijdse afhankelijkheid).
Hoofdstuk 2 - The Party is Over?
In 1848 paar duizend kiezers per vertegenwoordigers, nu zo'n 111.000 per Kamerlid).
Politieke partijen geven de burgers tussen burgers en politici vorm.
Hoofdstuk 3 - Verkiezingen: van volkstelling naar flipperkast
Bart Tromp: 'het enige dat nu nog de partijprogramma's bij elkaar houdt is het nietje...'
In 1970 werd de opkomstplicht afgeschaft.
Nog maar zo'n 2,5% van de burgers is lid van een politieke partij.
Kiezers niet als stuifzand alle kanten op, versnipperd en onvoorstelbaar (Schuyt): niet zelden partijen, maar zelden helemaal naar de andere kant van het politieke landschap.
Alle gevestigde partijen zijn 'catch all': steeds meer middenpartijen, kleine verschillen.
Tegenstelling van winnaars en verliezers van de globalisering.
De politieke agenda is niet bekend op het moment van de verkiezingen: afrekenen achteraf. Nog slecht 1 op de 5 regeringen behaalt kiezerswinst.
Hoofdstuk 4 - Parlement en regering: afscheid van dualisme
Dualistisch bestel (machtenscheiding tussen regering en kamer) of monistisch stelsel (kabinet en Kamermeerderheid zijn nauw verbonden).
Detailzucht van Kamerleden, aandacht over relatief kleine incidenten.
Het BPO (bewindspersonenoverleg) waarin de ministers en staatssecretaressen met de fractievoorzitters de agenda van de ministerraad doornemen.
'Sorrydemocratie': beschermd door de Kamermeerderheid hoeft de betrokkene de bewindspersoon slechts beterschap te beloven om niet te hoeven af te trekken.
3.000 schriftelijke Kamervragen per jaar.
Veel wetsvoorstellen zijn niet zo sterk ideologisch beladen.
Hoofdstuk 5 - Overheidsbeleid: de afstand tot de burgers
Democratie dient uiterlijk om een verbinding te leggen tussen de burgers en het beleid.
'de Vierde Macht': het gevoel dat de bureaucratie het beleid zonder veel inmenging van ministers en Kamerleden, laat staan burgers, vorm geeft.
Kiezers die een in sociaal-economisch opzicht linkse positie combineren met een in cultureel opzicht conservatieve positie hebben het vooral moeilijk politiek onderdak te vinden.
Belangenorganisatie als complementair / concurrerend met politieke partijen.
Interactieve beleidsvorming: meepraten.
Hoofdstuk 6 - Van afspiegelen naar afrekenen?
Samenwerking aan de top van de zuilen ging gepaard met passiviteit en volgzaamheid aan de basis; ontzuiling van de individuele burger.
'De Pacificatie van 1917'
Vijf clusters van maatschappelijke uitdagingen:
1) individualisering (een geïndividualiseerde massa laat zich moeilijk afspiegelen),
2) horizontalisering van gezagsverhoudingen (het formele opleidingsniveau hoeft niet altijd samen te vallen met het daadwerkelijk behaalde niveau aan kennis en cognatieve vaardigheden; geen vanzelfsprekend automatisch respect),
3) globalisering (2/3 BNP uit im- en export),
4) multiculturalisering (1/5 allochtoon; 2% Turks, 2/3 Marokkaans),
5) mediatisering (centralisatie media-aanbod; toename toegenomen concurrentie en groeiende wederzijdse afhankelijkheid).
Hoofdstuk 2 - The Party is Over?
In 1848 paar duizend kiezers per vertegenwoordigers, nu zo'n 111.000 per Kamerlid).
Politieke partijen geven de burgers tussen burgers en politici vorm.
Hoofdstuk 3 - Verkiezingen: van volkstelling naar flipperkast
Bart Tromp: 'het enige dat nu nog de partijprogramma's bij elkaar houdt is het nietje...'
In 1970 werd de opkomstplicht afgeschaft.
Nog maar zo'n 2,5% van de burgers is lid van een politieke partij.
Kiezers niet als stuifzand alle kanten op, versnipperd en onvoorstelbaar (Schuyt): niet zelden partijen, maar zelden helemaal naar de andere kant van het politieke landschap.
Alle gevestigde partijen zijn 'catch all': steeds meer middenpartijen, kleine verschillen.
Tegenstelling van winnaars en verliezers van de globalisering.
De politieke agenda is niet bekend op het moment van de verkiezingen: afrekenen achteraf. Nog slecht 1 op de 5 regeringen behaalt kiezerswinst.
Hoofdstuk 4 - Parlement en regering: afscheid van dualisme
Dualistisch bestel (machtenscheiding tussen regering en kamer) of monistisch stelsel (kabinet en Kamermeerderheid zijn nauw verbonden).
Detailzucht van Kamerleden, aandacht over relatief kleine incidenten.
Het BPO (bewindspersonenoverleg) waarin de ministers en staatssecretaressen met de fractievoorzitters de agenda van de ministerraad doornemen.
'Sorrydemocratie': beschermd door de Kamermeerderheid hoeft de betrokkene de bewindspersoon slechts beterschap te beloven om niet te hoeven af te trekken.
3.000 schriftelijke Kamervragen per jaar.
Veel wetsvoorstellen zijn niet zo sterk ideologisch beladen.
Hoofdstuk 5 - Overheidsbeleid: de afstand tot de burgers
Democratie dient uiterlijk om een verbinding te leggen tussen de burgers en het beleid.
'de Vierde Macht': het gevoel dat de bureaucratie het beleid zonder veel inmenging van ministers en Kamerleden, laat staan burgers, vorm geeft.
Kiezers die een in sociaal-economisch opzicht linkse positie combineren met een in cultureel opzicht conservatieve positie hebben het vooral moeilijk politiek onderdak te vinden.
Belangenorganisatie als complementair / concurrerend met politieke partijen.
Interactieve beleidsvorming: meepraten.
Hoofdstuk 6 - Van afspiegelen naar afrekenen?
Samenwerking aan de top van de zuilen ging gepaard met passiviteit en volgzaamheid aan de basis; ontzuiling van de individuele burger.
maandag 29 oktober 2012
zondag 8 juli 2012
411. How the world works
Een bundeling van vier eerdere boeken met interviews met Noam Chomsky (*1928). De titel doet het boek recht, zie maar hieronder. Indrukwekkend scherp denken, scherp geformuleerd: deze 'profeet' is hierdoor bepaald niet geliefd in eigen land.
1. What Uncle Sam really wants (1992)
- Democratie: het als bevolking reële invloed kunnen uitoefenen op besluitvorming
- "Het probleem met echte democratieën is dat ze ten prooi vallen aan de ketterij dat overheden de behoeften van de eigen bevolking moeten dienen, in plaats van die van de investeerders."
- "The US pays lip service to democracy, the real commitment is to private, capitalist enterprise."
- "The US wants stability, meaning security for the upper classes and large foreign enterprises."
- If Europe ever gets its act together and becomes an integrated power, the US could be a second-class power."
- "Machthebbers willen een passieve, rustige bevolking. Zo een van de dingen die je kan doen om hun leven oncomfortabel te maken is niet passief en rustig te zijn, maar in actie te komen."
2. The Prosperous Few and the Restless Many (1993)
- The new global economy: alleen de rijken profiteren van NAFTA, GATT e.d.
- De meeste export/import gaat om het rondpompen van middelen en geld binnen internationale bedrijven: geen echte handel.
- Israel, India, racisme, slavernij, etc.
- Het gaat om intellectuele verantwoordelijkheid.
3. Secrets, Lies and Democracy (1994)
- De US als falende democratie
- De permanente aanval in de US op bijstand en gezondheidszorg
- De (foute) rol van de CIA (als uitvoerder van de macht in Washington)
- Het dom houden van de bevolking door sport, tv, kranten
- De mythe van vrije handel en de gevolgen voor Mexico, Haiti, Nicaragua, Rusland
- Hoe de nazi's de oorlog wonnen
- Consumptie vs. welzijn en geluk
- De naderende eco-catastrofe
- "Business power is very far from benign and it's completely unaccountabel. It's a totalitarian system that has an enormous effect on our lives. It's also the main reason why the government isn't bening."
- Religieus fundamentalisme. "About 75% of the US population has a literal belief in the devil."
- Business propaganda, marketing, PR en advertentie-industrie: efforts to create wants.
4. The Common Good (1998)
- "No corporation wants free markets - what they want is power."
- "Race to the bottom" voor bedrijven.
- Het militair-industrieel complex.
- "The US is one of very few societies where crime is considered a political issue: in most part of the world it's looked at as a social problem."
- "The smart way to keep people passive and obedient is to strictly limit the spectrum of acceptable opinion, but allow very lively debate within that spectrum - even encourage the more critical and dissident views. That gives people the sense that there's free thinking going on."
- Treetop propaganda vs. grassroots propaganda
- The best defense against democracy is to distract people.
- "Marketing is basically an organized form of deceit."
- "Politics is the shadow cast on society by big business."
- "How could there be a general strategy for overcoming authoritarian institutions? I think questions that are mostly asked by people who don't want to become engaged. When you become engaged, plenty of problems arise that you can work on."
1. What Uncle Sam really wants (1992)
- Democratie: het als bevolking reële invloed kunnen uitoefenen op besluitvorming
- "Het probleem met echte democratieën is dat ze ten prooi vallen aan de ketterij dat overheden de behoeften van de eigen bevolking moeten dienen, in plaats van die van de investeerders."
- "The US pays lip service to democracy, the real commitment is to private, capitalist enterprise."
- "The US wants stability, meaning security for the upper classes and large foreign enterprises."
- If Europe ever gets its act together and becomes an integrated power, the US could be a second-class power."
- "Machthebbers willen een passieve, rustige bevolking. Zo een van de dingen die je kan doen om hun leven oncomfortabel te maken is niet passief en rustig te zijn, maar in actie te komen."
2. The Prosperous Few and the Restless Many (1993)
- The new global economy: alleen de rijken profiteren van NAFTA, GATT e.d.
- De meeste export/import gaat om het rondpompen van middelen en geld binnen internationale bedrijven: geen echte handel.
- Israel, India, racisme, slavernij, etc.
- Het gaat om intellectuele verantwoordelijkheid.
3. Secrets, Lies and Democracy (1994)
- De US als falende democratie
- De permanente aanval in de US op bijstand en gezondheidszorg
- De (foute) rol van de CIA (als uitvoerder van de macht in Washington)
- Het dom houden van de bevolking door sport, tv, kranten
- De mythe van vrije handel en de gevolgen voor Mexico, Haiti, Nicaragua, Rusland
- Hoe de nazi's de oorlog wonnen
- Consumptie vs. welzijn en geluk
- De naderende eco-catastrofe
- "Business power is very far from benign and it's completely unaccountabel. It's a totalitarian system that has an enormous effect on our lives. It's also the main reason why the government isn't bening."
- Religieus fundamentalisme. "About 75% of the US population has a literal belief in the devil."
- Business propaganda, marketing, PR en advertentie-industrie: efforts to create wants.
4. The Common Good (1998)
- "No corporation wants free markets - what they want is power."
- "Race to the bottom" voor bedrijven.
- Het militair-industrieel complex.
- "The US is one of very few societies where crime is considered a political issue: in most part of the world it's looked at as a social problem."
- "The smart way to keep people passive and obedient is to strictly limit the spectrum of acceptable opinion, but allow very lively debate within that spectrum - even encourage the more critical and dissident views. That gives people the sense that there's free thinking going on."
- Treetop propaganda vs. grassroots propaganda
- The best defense against democracy is to distract people.
- "Marketing is basically an organized form of deceit."
- "Politics is the shadow cast on society by big business."
- "How could there be a general strategy for overcoming authoritarian institutions? I think questions that are mostly asked by people who don't want to become engaged. When you become engaged, plenty of problems arise that you can work on."
Abonneren op:
Posts (Atom)
