751. Boek 3 - Beslissingen omtrent vervolging

Het derde boek binnen de modernisering van het Wetboek van Strafvordering, in consultatie gegeven in november 2017, is met 55 pagina's de dunste en ziet op de vervolgingsbeslissing, op de mogelijkheid van klagen over niet opsporen of vervolgen en op de buitengerechtelijke afdoening met de strafbeschikking.

721. Wordt vervolgd & Beproefd verzet

Op maandag 29 mei 2017 zijn door de procureur-generaal bij de Hoge Raad twee rapporten over de toepassing van de strafbeschikking aangeboden aan de Minister van Veiligheid en Justitie.

Het eerste rapport is een vervolg op het rapport “Beschikt en gewogen” uit 2014 en heeft als pakkende titel “Wordt vervolgd: Beschikt en Gewogen” meegekregen (41 pagina’s). Het oordeel is positief over de serieuze opvolging die het openbaar ministerie heeft gegeven aan de eerdere conclusies en aanbevelingen. De openblijvende kritiekpunten zien vooral op de ondertekening en registratie van de strafbeschikking en vervolgstukken.

Het tweede rapport, “Beproefd verzet” ziet op het verzet dat wordt gedaan tegen uitgevaardigde strafbeschikkingen (146 pagina’s). Meest in het oog springende conclusie is hier de redelijk termijn van twee jaar overschrijdende tijd die het openbaar ministerie (te) vaak nodig heeft om te beslissen op verzet. Onder de diverse andere aanbevelingen ook de nodige die zien op het kunnen zien wie beslissingen neemt door ondertekening en registratie.

666. Tijdschrift voor bijzonder strafrecht & handhaving

Themanummer Omgevingswet (jaargang 2, nr. 2, juni 2016, 125 pagina's) met allemaal interessante artikelen over de handhaving van de omgevingswet. Allerinteressantst is de bijdrage met de titel "Van feitgecodeerde naar beleidsgebaseerde bestuurlijke strafbeschikkingen". Begin 2017 hier de integrale tekst te lezen, tot die tijd: koop dat blad!

650. Bestraffende sancties in het strafrecht en het bestuursrecht

Zie https://www.rug.nl/rechten/bestraffende-sancties-in-het-strafrecht-en-het-bestuursrecht.pdf voor dit interessante en relevante onderzoek van de professoren Keulen en Broring (februari 2016, 126 blz.).

619. Delikt en Delinkwent: versnelde afdoening in het strafrecht

Special over de ZSM-werkwijze (2015, 102 blz.). Sneller een (voorlopige) beslissing van de officier van justitie, maar what about de rechtsbescherming?!

607. De strafbeschikking

Tweede druk van dit praktische naslagwerk van mr. Kessler (Kluwer 2015; 166 pagina's).

448. Vonnisafspraken in strafzaken

"Een rechtsvergelijkende studie naar een vorm van onderhandelingsjustitie in Italië, Duitsland en Frankrijk", uitgevoerd door mr. Laura J.J. Peters (2012). Ik heb alleen de samenvatting van dit proefschrift gelezen (14 pagina's), maar ik vind het niettemin vermeldenswaardig voor dit blog.

De strekking is - heel erg kort gezegd - dat de onderzochte landen anders dan Nederland in het strafrecht een vorm van afdoening kennen waarbij verdachte en officier van justitie een afspraak over de op te leggen straf maken (inclusief vrijheidsstraffen tot ongeveer een jaar); de rechter bekrachtigt deze vervolgens. De bekrachtigde beslissing kan in Italië en Frankrijk dadelijk ten uitvoer worden gelegd. Dit leidt tot efficiencywinst voor de keten en veelal tot een lagere straf voor de betrokkene. De vraag wordt opgeworpen of Nederland niet de Wet OM-afdoening / strafbeschikking (openbaar ministerie legt - zonder onderhandelen - straf op) moet heroverwegen (persbericht promotie: 'Nederland loopt uit de pas').

- In Italië is de strafrechter lijdelijk: is hij niet een stempelmachine voor de voorgelegde afspraken? Wat is het rechterlijk oordeel over de afspraken feitelijk waard?

- Een vonnisafspraak behelst geen schuldbekentenis en leidt tot een andere of geen registratie in de justitiele documentatie: onzuiver, rechtsongelijkheid?

- De straf in de vonnisafspraak is meestal gematigd: verenigbaar met strafdoelen, rechtsongelijkheid, ongewenste druk op de verdachte om maar te bekennen? Perverteert de mogelijkheid van onderhandeling met een officier van justitie over de door de rechter af te stempelen afspraak (consensualiteit) niet meer?

- In Italie en Frankrijk is hoger beroep tegen de vonnisafspraak niet mogelijk (dadelijke tenuitvoerlegging): onschuldpresumptie? 

- Is de kwaliteit van de Nederlandse niet-onderhandelbare afdoening met een strafbeschikking minder dan de vonnisafspraken? 

- Zou voor vrijheidsbeneming een rechter niet altijd ten volle de zaak moeten beoordelen? 

- Is met de lichte drempels voor verzet tegen een strafbeschikking het complete rechterlijk oordeel niet nabijer dan in de onderzochte landen?

412. Bestuurlijke strafbeschikking en bestuurlijke boete overlast

De DSP-groep heeft in opdracht van het Ministerie van Veiligheid en Justitie de bestuurlijke strafbeschikking en de bestuurlijke boete overlast geëvalueerd. Het WODC-rapport (2012, 117 pagina’s) geeft een heldere weergave van de praktijk in de afgelopen drie jaren, maar bevat niet echt schokkende conclusies over de strafbeschikking. Logisch, want er is voor de toepassing door gemeenten feitelijk weinig verschil met de transactie. Door de aandacht die aan de strafbeschikking is gegeven, is de intensiteit en de kwaliteit van handhaving wel toegenomen. Anders dan sommige (naïeve) bestuurders van gemeenten dachten, kost de handhaving met de strafbeschikking ondanks de vergoedingsregeling nog geld en komt het dus neer op de waardering van de niet financiële opbrengsten (leefbaarheid e.d.). Wel schokkend wellicht is dat de bestuurlijke boete overlast door geen enkele gemeente wordt toegepast: rijp voor het wetgevingskerkhof.

342. Eigenwijze lessen uit het programma OM-afdoening

Glossy boekje - met close-up portretfoto's - van het Ministerie van Veiligheid en Justitie (2011, 45 pagina's). Tien interviews over de ervaringen van deelnemers aan het programma OM-afdoening. Een van de eigenwijze lessen blijft mij zeker bij: wet- en regelgeving zijn misschien wel flexibeler dan ICT.

337. Prestaties in de strafrechtketen

In februari 2012 uitgebracht helder, kritisch rapport van de algemene rekenkamer over het functioneren van de strafrechtketen van opsporing tot tenuitvoerlegging (43 pagina's). Een citaat van de belangrijkste conclusies, om deze niet te vergeten (Kamerstukken II 2011/12, 33 173, nr. 2, p.9):

Een qua omvang onbekend deel van de uitstroom is niet in lijn met de wet- en regelgeving of is anderszins ongewenst 

Met name de politie en het OM worden geconfronteerd met meer zaken dan ze aankunnen; daarom moeten ze een selectie aanbrengen in het aantal te behandelen zaken. We constateren dat de capaciteit niet optimaal benut wordt. Er zijn zaken die volgens de regels opgevolgd hadden moeten worden, maar geen opvolging krijgen. Dit is met name het geval bij veel voorkomend strafbaar gedrag, ook wel veelvoorkomende criminaliteit (vvc) genoemd. Er zijn ook zaken die wel opgevolgd worden maar de strafrechtketen op een eerder of later moment hadden moeten verlaten of verjaren. De vraag naar de omvang van de ongewenste uitstroom uit de strafrechtketen kunnen we niet beantwoorden, omdat daarover nauwelijks kwantitatieve informatie voorhanden is. Op basis van de vele gesprekken die wij hebben gevoerd met de ketenpartners stellen we wel vast dat dit type uitstroom vóórkomt. Ook constateren we dat er met name in de opsporingsfase verschillen zijn: de keuzes van regio’s en districten binnen een regio voor zaken die in opsporing worden genomen en de betrokkenheid van het OM daarbij variëren. Hierdoor is de rechtsgelijkheid niet gegarandeerd. 

Nauwelijks sturing op het voorkomen van ongewenste uitstroom 

Verantwoordelijke functionarissen bij veel ketenpartners binnen de strafrechtketen zijn nauwelijks op de hoogte van de omvang van de ongewenste uitstroom, onder andere doordat de informatievoorziening in de keten hierop onvoldoende is ingericht. Ze hoeven over de ongewenste uitstroom kennelijk geen verantwoording af te leggen en kunnen door het ontbreken van informatie dus ook onvoldoende sturen op het voorkomen daarvan.