1008. A Brief History of Infinity

Aardig populair-wetenschappelijk boek over oneindigheid, geschreven door Brian Clegg (256 pagina’s, 2003). Het concept oneindigheid is van weinig praktisch belang voor mij, en voor bijna alle anderen op de wereld, maar de geschiedenis ervan lezen en de wiskundige beginselen ‘begrijpen’ vond ik wel verrijkend.

P.S. Vraag me niet te reproduceren…

821. Hendrik Antoon Lorentz

Lorentz (1853-1928) was alleen als naamgever van laboratoria en straten bij mij bekend. Deze biografie (2019, 310 pagina’s) niet heel grijpend geschreven, maar toch wel geïnspireerd door het verhaal: gelijkmoedig, hardwerkend, betrokken, slim. Dat wil ik - op mijn niveau - ook wel zijn...

817. Verhoging strafmaximum moord; is veertig het nieuwe dertig?

Onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam in opdracht van het Ministerie van Justitie en Veiligheid (2019, 205 pagina’s) om antwoord te krijgen op de vraag:

Is het vanuit juridisch, wetssystematisch perspectief verantwoord de maximale tijdelijke gevangenisstraf voor moord te verhogen van dertig naar veertig jaar?

Gedegen, afgewogen rapport met interessante inzichten.

786. Betrouwbaar onderzoek

Het rapport van de onderzoekscommissie WODC I inzake de deugdelijkheid van drie drugsonderzoeken (2018, 142 p.) uit professionele interesse gelezen (deels als sleutelroman). De eindconclusie dat er soms wel invloed is uitgeoefend, maar dat dit de betrouwbaarheid en juistheid van de onderzoeken niet negatief en misschien zelfs positief heeft beïnvloed wordt afdoende onderbouwd en stemt gerust. Was ook nuttig leesvoer voor eventuele eigen betrokkenheid bij toekomstig onderzoek.

779. Juridische haalbaarheid van voorgestelde oplossingen voor de weigeraarsproblematiek omtrent tbs-oplegging

De Erasmus Universiteit Rotterdam heeft onderzoek gedaan naar juridische haalbaarheid van 12 oplossingen die zijn voorgesteld voor de problematiek van de verdachten die weigeren mee te werken aan gedragskundig onderzoek naar een stoornis om zo (te proberen) te voorkomen dat tbs (met dwangverpleging) wordt opgelegd (2018, 100 p.). De onderzoekers zijn niet de minsten binnen het tbs-veld (Mevis, Struijk, Van der Wolf, Bleichrodt, Van Marle).

De volgende voorstellen zijn beoordeeld:
1. Het voorstel van de Autoriteit Persoonsgegevens, gedaan in het kader van de doorbreking van het medisch beroepsgeheim in de Wet forensische zorg, om de rechter de weigering mee te laten wegen in het vonnis, en op grond daarvan een andere rechter in een nieuwe procedure alsnog tbs te laten opleggen. Als sub-variant is gekeken naar een toevoeging aan dit voorstel van SP en PvdD om de (eerder weigerachtige) veroordeelde zelf tijdens detentie te kunnen laten verzoeken om een tbs-maatregel.
2. Het voorstel van de Kamerleden Van Oosten/Kuiken om de rechter de mogelijkheid te geven om ‘aansluitend aan detentie’ na maximaal 2 jaar observatie tijdens detentie alsnog tbs op te leggen. Dat zou dan een nieuwe rechterlijke beslissing zijn door een tweede rechter.
3. Twee fasen-proces: eerst wordt de schuld aan het strafbare feit door de rechter vastgesteld, aansluitend wordt de veroordeelde psychiatrisch onderzocht en/of voor observatie in het Pieter Baan centrum gestuurd. De redenering is dat de veroordeelde meer geneigd zal zijn om mee te werken aan de observatie.
4. De oplegging van een tbs-maatregel koppelen aan het recidiverisico (en dus het gevaar) en niet aan de stoornis.
5. Het weigeren mee te werken aan het psychiatrisch onderzoek en/of observatie leidt automatisch tot het opleggen van de tbs-maatregel.
6. Het weigeren mee te werken aan het psychiatrisch onderzoek en/of observatie leidt bij de strafoplegging tot de maximale gevangenisstraf.
7. Kan het meewerken aan het Pieter Baan Centrum onderzoek verplicht worden gesteld?
8. Vereis niet langer ‘doorwerking van de stoornis ten tijde van het delict’.
9. Laat de rechter zich baseren op “vermoeden van” een stoornis bij het opleggen van een tbs-maatregel.
10. Voeg een psychiater toe aan het rechtscollege in zaken waarin de oplegging van de tbs-maatregelen mogelijk aan de orde is.
11. Pas artikel 37a aan in die zin dat een rechter ook zonder medewerking van de betrokkene gebruik kan maken van ‘een ander advies of rapport’, dat dan ook niet alleen gebaseerd hoeft te zijn op de actuele situatie of het huidige gedrag van de betrokkenen, zoals de letter van de wet lijkt te suggereren.
12. Voorlopige tbs-maatregel; wanneer een verdachte blijft weigeren, legt de rechter indien het tot ene veroordeling komt, naast straf een voorlopige tbs op voor een onbepaalde tijd totdat de veroordeelde wel mee werkt. Na ontvangst van de bevindingen beslist de rechter over het opleggen van een tbs-maatregel en heft de rechter de voorlopige tbs-maatregel op.

Op 8 oktober 2018 heeft de Minister voor Rechtsbescherming dit rapport en het onder het vorige nummer beschreven WODC-onderzoek aangeboden aan de Tweede Kamer, met in de brief de daaruit voortvloeiende maatregelen.

768. Evaluatie Wet voorwaardelijke sancties en Wet vrijheidsbeperkende maatregel

Eerder - in 2012 - schreef ik al over de Wet rechterlijke vrijheidsbeperkende maatregel, nu is deze wet geëvalueerd, samen met de Wet voorwaardelijke sancties (2018 95 blz.).

De Wvm wordt niet vaak toegepast, maar er is tussen 2012 en 2016 wel een duidelijke toename te zien tot 155 in 2016, met daarna weer een beperkte daling. Het grootste deel, rond de 80 procent, van de maatregelen is dadelijk uitvoerbaar bevolen, waardoor de bescherming van de samenleving snel na het vonnis ingaat. De maatregel is niet overal even goed bekend; voor zover officieren van justitie en rechters ermee bekend zijn, zien ze een duidelijke meerwaarde ten opzichte van de Wvs. Als groot voordeel van de maatregelen in de Wvm boven de bijzondere voorwaarden uit de Wvs geldt dat de maatregelen ook na schending door de justitiabele (en het eventueel ondergaan van vervangende hechtenis) van kracht blijven en dat de bescherming van de samenleving daarmee van kracht blijft. Daarentegen komt een bijzondere voorwaarde te vervallen als een dader na schending de voorwaardelijke straf ondergaat (die veelal korter zal zijn dan de proeftijd). Hiermee wordt de samenleving minder lang beschermd tegen recidive. Dat elektronisch toezicht bij de controle op de naleving van de maatregelen niet mogelijk is, wordt door de ketenpartners als logisch ervaren, aangezien het om een maatregel en niet om een straf gaat.

[...] de Wvm voorziet in een behoefte. Het is, zoals bij de introductie verwacht werd, een weinig toegepaste maatregel voor bijzondere situaties, waarin (andere) sancties niet passen. De toepassing verschilt per arrondissement. Dit verschil is mogelijk gerelateerd aan het beperkte zicht op de meerwaarde van de Wvm, hetgeen samenhangt met de relatieve onbekendheid van de sanctiemogelijkheid.

766. Experimentele wetgeving

Oratie van Rianne Jacobs aan de VU (maart 2018, 66 pagina's) over experimentbepalingen in wetgeving: bij amvb afwijken van de wet, in de wet afwijken van andere wetten, etc. Altijd grappig hoe je iemand in geschreven tekst kan horen praten!

730. Ernstige verkeersdelicten

Gedegen studie van de Rijksuniversiteit Groningen (Wolswijk, Postma, Keulen; 2017, 440 pagina's) naar straftoemeting bij ernstige verkeersdelicten, uitgevoerd in opdracht van het WODC, het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Meerdere malen mogen lezen als lid van de begeleidingscommissie. De conclusies en aanbevelingen van de onderzoekers geven de minister aanleiding tot voorstel tot wetswijzigingen (strafverhogingen en (nieuwe) invulling van 'roekeloosheid').

729. Tijd van onbehagen

Dit boek van Ad Verbrugge (2004, 290 pagina's), met als ondertitel "Filosofische essays over een cultuur op drift", heb ik cadeau gekregen van mijn moeder, die er erg van onder de indruk was. Dat snap ik wel. Op zijn minst zet het boek aan tot fundamenteel denken over de eigen tijd en de verhouding daarvan met het verleden. Centraal thema is de cultuur, het belang van eenheid van stijl in levensuitingen zoals architectuur, kunst, religie, wetenschap, recht, economie, enzovoort, alsmede de daarmee samenhangende zeden en gewoonten die een gemeenschap bijeenhouden (p. 138). Wat voor mij vooral blijft hangen is de noodzaak om te moraliseren, om te duiden en te bespreken wat goed en wat fout is. Het kader waarbinnen dat gebeurt kan echter anders zijn dan religie (waarop Verbrugge hamert).

724. Wet herziening tenuitvoerlegging strafrechtelijke beslissing

Normaal krijgt een artikel van negen pagina's geen aandacht op deze blog, maar omdat ik dit zelf heb geschreven in het blad Sancties 2017/19, maak ik graag een uitzondering! Bovendien heb ik er grote delen van de wetsgeschiedenis (zie Kamerstukken 34 086) voor herlezen.

693. Audiovisuele verslaglegging in een gemoderniseerd WvSv

Nog een oratie van een collega (oktober 2016, 45 pagina's). Prof.mr.dr. Kessler geeft niet direct grootse vergezichten of idealen maar gaat concreet in op wat er (juridisch on-)mogelijk is op het gebied van vastlegging in beeld en geluid van verhoren in de opsporing en van de terechtzitting, ter controle van hetgeen gezegd is door de procespartijen of ter vervanging van de huidige schriftelijke processen-verbaal. Met als voorstel experimenten op dit terrein om de modernisering van het Wetboek van Strafvordering (ook) op dit punt toekomstbestendig te maken.

687. Klopt dit wel?

Gratis boekje bij een proefabonnement op de Volkskrant (2016, 100 blz.) met een bundeling van allemaal stukjes waarin fact finding is gedaan op persberichten als "tampons kankerverwekkend dankzij Monsanto", "Lange mensen krijgen vaker kanker", "1 op de 4 Nederlanders heeft ruzie met de baas", "Vrouwen zijn de ergste kletskousen", "Goddeloze kinderen vaak aardiger".

Maar een van deze voorbeelden wordt als waar beoordeeld, kunt u raden welke?

678. The Power of Sleep

Titel van de Scientific American van oktober 2015 (80 blz.). Het is niet gebruikelijk om gelezen tijdschriften op dit blog te vermelden, maar dit dient vooral als aansporing om dit blad regulier te gaan lezen. Veel interessante artikelen!

664. Big data in een vrije en veilige samenleving

Rapport van de WetenschappelijkeRaad voor het Regeringsbeleid (2016, 170 pagina's). Van de site van de WRR:

Big Data-toepassingen bieden vele kansen in het veiligheidsdomein. Ze maken snelle en precieze reconstructies van misdaden mogelijk, evenals gerichte inspecties en het realtime volgen van ontwikkelingen bij crisissituaties. Tegelijkertijd ontstaan er nieuwe risico’s voor burgers, op het gebied van privacy, discriminatie en vrije meningsuiting. Aan de horizon dreigt (semi-)automatische besluitvorming, waarbij de uitkomsten van data-analyses sturend zijn voor het handelen van veiligheidsorganisaties. De WRR analyseert in dit rapport hoe de Nederlandse overheid Big Data kan gebruiken en richt zich daarbij specifiek op het veiligheidsdomein. Big Data kan volgens de raad uitsluitend vruchten afwerpen als de huidige wet- en regelgeving wordt versterkt om fundamentele rechten en vrijheden te waarborgen. Hiertoe moet de aandacht worden verlegd van het reguleren van het verzamelen van data – het zwaartepunt in de huidige juridische kaders – naar de regulering van en het toezicht op de fases van de analyse en het gebruik van Big Data. Voor de vrijheid en de veiligheid van de burgers doen zich in deze twee fasen van Big Data-processen de grootste kansen én de grootste risico’s voor.

Verzamelen

De huidige juridische kaders zijn vooral gericht op het inkaderen van het verzamelen en delen van gegevens. De kaders voor gegevensverzameling binnen het veiligheidsdomein kennen specifieke bevoegdheden voor opsporing en surveillance en extra waarborgen voor de rechten en vrijheden van burgers. Ook in het Big Data-tijdperk vervullen deze kaders onverminderd een belangrijke functie.

Analyse

Keuzes in de analyse-fase (algoritmen, profielen, categorisering, wegingsfactoren, etc.) zijn van eminent belang voor de uitkomsten van Big Data-processen. Bij de fase van de analyse constateert de WRR een hiaat in de regelgeving.

•   Organisaties op het terrein van misdaad- en fraudebestrijding moeten een wettelijk omschreven zorgplicht in acht nemen, die de vereisten bevat voor de kwaliteit van de data en de deugdelijkheid van de analysemethoden.

•   Onderwerp Big Data-projecten en -toepassingen aan een externe review door de toezichthouder, die daarna een openbare rapportage aan de Tweede Kamer uitbrengt.

•   Verstevig het externe toezicht op de analysefase en investeer in de technische en statistische kennis van toezichthouders.

Gebruik

Veiligheidsorganisaties kunnen en mogen diep ingrijpen in de rechten en vrijheden van burgers. Het gebruik Big Data-toepassingen – die sturend voor dat ingrijpen worden – moet daarom met extra waarborgen worden omkleed.

•   Zorg voor een wettelijke verankering van de verantwoordelijkheid van de gegevensverwerkende partij voor de juistheid van de uitkomsten van Big Data-processen.

•   Stel regels op over toelaatbare foutmarges bij profiling.

•   Zorg voor een strikte handhaving van het verbod op geautomatiseerde besluitvorming en bestrijd semi-automatische besluitvorming.

•   Vergroot de transparantie over het gebruik van Big Data-analyses binnen het veiligheidsdomein, zowel bij individuele organisaties als bij samenwerkingsverbanden van organisaties.

•   Verbeter de mogelijkheden voor burgers en maatschappelijke organisaties om wetgeving en beleid omtrent Big Data-toepassingen juridisch te (laten) toetsen.

622. Scenario’s voor een nieuwe Belgische strafprocedure

Een praktijkgericht knelpuntenonderzoek uitgevoerd in opdracht van de Federale Overheidsdienst Justitie (2015, 583 pagina's). Met inspirerende vergelijkingen voor de Nederlandse modernisering van het Wetboek van Strafvordering.

607. De strafbeschikking

Tweede druk van dit praktische naslagwerk van mr. Kessler (Kluwer 2015; 166 pagina's).

598. 40 jaar JV

Laatste gratis papieren uitgave van Justitiële Verkenningen (6|14, 142 p.), door de redactie zelf aangeduid als navelstaarderij. Niettemin aardig als beeld van dit prettige tijdschrift door de jaren heen. Ik ga het gedrukte exemplaar missen. Nooit meer een stapeltje mee op vakantie of in de trein.

597. De logica van het moorden

Echt briljante debuutroman van Aifric Campbell (2009, 420 blz.), toevallig voor mijn vakantie naar Mallorca opgepikt bij Broese in Utrecht: spannend, vol relevante inzichten, mooi geschreven. Voor een korte samenvatting van het verhaal is deze zin een link. "Het is mijn overtuiging dat psychoanalytici charlatans zijn." "Alleen omdat we geen joden meer vergassen is de holocaust nog niet voorbij."

593. Fraude

Bankenfraude, fraude in het MKB, faillissementsfraude, wetenschapsfraude, zorgfraude en uitkeringsfraude passeren allemaal de revue in deze Justitiële Verkenning (JV, 3|2014, 132 pagina's). Maatschappelijk interessant en relevant, maar ook weer herinnerd aan waarom ik criminologie zo vond tegenvallen als wetenschap. Een hoop speculatie over persoonskenmerken en omstandigheden op basis van beperkte data leidt tot wobbelige theorievorming met weinig praktische toepasbaarheid (en noopt altijd tot nader onderzoek).

592. Europa en zijn Roma

Eén van de laatste Justitiële Verkenningen die ik in print zal lezen (JV 5|2014, 118 p.). Vanaf 2015 zal het blad namelijk alleen nog maar digitaal gratis verschijnen en dan zal ik er wel eens eentje laten passeren. Dat is best jammer, want JV geeft altijd een compact en aardig compleet beeld van justitiële of sociale onderwerpen. Dit keer de "zigeuners". Pakweg 1000 jaar geleden uit India weggetrokken en verspreid over Europa terechtgekomen, met grootste deel en het oosten van Europa. Ze reizen steeds minder rond, maar met redelijk consistente eigen taal in de verschillende landen. Van welkome pelgrims naar discriminatie en blijvende vooroordelen en achterstand. Lastig tegen te gaan. Het zullen deze treurige en donkere dagen zijn maar het gevoel bekroop me bij lezing dat we nog niet af zijn van "rassenleer" en "rassenhygiëne".